مقالات

دلار با توافق هسته‌ای گران می شود یا ارزان؟


03/09/1393 اقتصاد ایران

دو روز مانده به پایان مذاکرات هسته ای در وین برای بسیاری این پرسش مطرح است که قیمت ارز در صورت توافق هسته ای چقدر خواهد شد؟

قیمت ارز در بودجه ایران بر مبنای دلار سنجیده می شود و قیمت هر دلار نفتی در بودجه امسال ۲۶۵۰ تومان است و بانک مرکزی هم هر دلار را به همین قیمت می فروشد.

در مقابل هر دلار در بازار آزاد ایران هم اکنون ۳۲۵۰ تومان است. یعنی فاصله قیمت هر دلار دولتی و آزاد ۶۰۰ تومان است.

در هفته های اخیر قیمت دیگر ارزهای عمده نظیر یورو و پوند نزدیک به یکصدتومان کم شده اما نرخ دلار همچنان در همان سطح باقی مانده و تغییر نکرده است. قیمت هر یورو در بازار آزاد اکنون ۴ هزار و ۸۰ و پوند پنج هزار و ۱۰۰ تومان فروخته می شود. در حالی که چند هفته پیش قیمت یورو و پوند دست کم یکصد تومان بیشتر از قیمت های فعلی بود

اما چطور قیمت ارز در بازار ایران دو سال پیش افزایش یافت؟ در سال ۱۳۹۱ خورشیدی درست در زمانی که کشورهای اروپایی دامنه تحریم ها را گسترش دادند و بحران اقتصادی ایران با شوک بزرگی در بازار ارز همراه شد، این تصور بوجود آمد که عامل افزایش نرخ ارز تنها تحریم های بین المللی به خصوص تحریم کشورهای اروپایی بوده است.

بحران ارزی و سه برابر شدن قیمت ارز در آن زمان بیشتر از آنکه به تحریم های بین المللی ربط داشته باشد به برنامه های اقتصادی دولت محمود احمدی نژاد رئیس جمهور وقت ارتباط داشت و حتی بدون تحریم ها هم سرانجام زمانی می رسید که این حباب بترکد.

دولت محمود احمدی نژاد نزدیک به ۸۰۰ میلیارد دلار درآمد نفتی را در هشت سال به ریال تبدیل و وارد اقتصاد کرده بود و نقدینگی که پیش از به قدرت رسیدنش کمتر از ۷۰ هزار میلیارد تومان بود به مرز۶۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده بود و هیمه تورم چنان زیر دیگ اقتصاد کشور روی خاکستری از آتش چیده شده بود که هیچ مانعی نمی توانست جلوی شعله ور شدن آن را بگیرد.

علاوه بر این، بیشتر از ده سال بود که نرخ ارز تثبیت شده بود و دلار بین ۹۰۰ تا ۱۲۰۰ تومان در بازار فروخته می شد در حالی که تورم در فاصله این سالها همواره رشدی دو رقمی داشت بدون آن که اثری بر قیمت دلار داشته باشد.

بعد از بحران ارزی سال ۱۳۹۱ نیز دولت آقای احمدی نژاد ابتدا با ترفندهایی نظیر توزیع ارز مبادله ای در مرکزی با همین نام سعی کرد تا بحران را کنترل کند اما به مرور بودجه خود را نیز با هر دلار دست کم دوبرابر قیمت سال‌های قبلش بست.

قیمت دلار بعد از توافق یا عدم توافق هسته ای

بنابر قانون، دولت حسن روحانی تا دو هفته دیگر بودجه سالانه را به مجلس می برد و در آن مشخص خواهد کرد که هر دلار در بودجه سالانه چقدر قیمت دارد.

هر چه باشد قیمت دلار کمتر از ۲۶۵۰ تومان بودجه امسال نخواهد بود حتی اگر پس فردا توافق هسته ای صورت بگیرد و تحریم ها هم به کلی برداشته شود. هر چند برداشته شدن آنی و کلی همه تحریم ها در صورت توافق هسته ای در شرایط فعلی بعید به نظر می رسد و در بهترین شرایط هم مدت‌ها طول خواهد کشید تا دامنه تحریم ها کمتر شود.

منبع: بی بی سی فارسی

دلار با توافق هسته‌ای گران می شود یا ارزان؟