سلام به شما شنونده‌ها و همراهان عزیز مانیمکس؛ سالهاست اولین انتخاب شما برای خدمات ارزی بین استرالیا و ایران هستیم.
امروز یکشنبه دوازدهم مهر ۱۴۰۵، برابر با چهارم اکتبر ۲۰۲۶، با یک اپیزود دیگه از پادکست هفتگی مانیمکس در خدمت شما هستیم.
این هفته می‌خوایم کمی بیشتر درباره خود اقتصاد استرالیا صحبت کنیم؛ اینکه چرا با وجود ادامه رشد اقتصادی، فشار هزینه‌های زندگی همچنان بالاست، چرا بانک مرکزی دوباره نرخ بهره را افزایش داده و این شرایط چه اثری روی مسکن، درآمد و زندگی روزمره ما داره.
اقتصاد استرالیا در چه وضعیتی است؟
اگر بخواهیم از تصویر بزرگ شروع کنیم، اقتصاد استرالیا هنوز در حال رشده، اما سرعت این رشد خیلی بالا نیست.
آخرین آمار رسمی نشون می‌ده اقتصاد در سه‌ماهه منتهی به ژوئن، چهار دهم درصد رشد کرده و نسبت به یک سال قبل، دو ممیز یک درصد بزرگ‌تر شده.
پس با اقتصادی روبه‌رو نیستیم که متوقف شده باشه. اما مسئله اینجاست که رشد اقتصادی در کنار تورم بالا اتفاق افتاده و همین موضوع کار بانک مرکزی را سخت‌تر کرده.
استرالیا الان بین دو فشار قرار گرفته. از یک طرف، خانوارها هنوز با هزینه‌های بالای زندگی روبه‌رو هستند و مصرف با احتیاط بیشتری انجام می‌شه. از طرف دیگه، تورم دوباره بالا رفته و بانک مرکزی نمی‌خواد اجازه بده افزایش قیمت‌ها دوباره تثبیت بشه.
همین تضاد، مهم‌ترین داستان اقتصادی این روزهای استرالیاست.
چرا نرخ بهره دوباره بالا رفت؟
بانک مرکزی استرالیا در بیست‌ونهم سپتامبر، نرخ بهره پایه را بیست‌وپنج صدم درصد افزایش داد و به چهار ممیز شصت درصد رسوند؛ بالاترین سطح این نرخ در بیش از یک دهه گذشته.
اما تقریباً بلافاصله یک عدد مهم‌تر منتشر شد.
آمار اداره آمار استرالیا نشان داد تورم سالانه در ماه اوت به چهار درصد رسیده؛ در حالی که در ژوئیه سه ممیز پنج درصد بود.
یعنی برخلاف چیزی که بانک مرکزی می‌خواست، فشار قیمت‌ها دوباره بیشتر شده.
نکته مهم اینه که افزایش نرخ بهره قرار نیست قیمت‌ها را مستقیماً پایین بیاورد. هدفش اینه که سرعت خرج کردن و تقاضا در اقتصاد کمتر بشه و در نتیجه فشار روی قیمت‌ها کاهش پیدا کنه.
اما این سیاست یک هزینه هم داره. وقتی نرخ بهره بالا می‌ره، وام گرفتن گران‌تر می‌شه، قسط وام افزایش پیدا می‌کنه، قدرت خرید بعضی خانوارها کمتر می‌شه و مردم و کسب‌وکارها با احتیاط بیشتری هزینه می‌کنند.
بنابراین همان سیاستی که برای کنترل تورم استفاده می‌شه، می‌تونه هم‌زمان سرعت رشد اقتصاد را هم کاهش بده.
مسکن؛ جایی که این داستان دیده می‌شود
شاید هیچ بخشی از اقتصاد استرالیا به اندازه بازار مسکن این ارتباط را برای مردم قابل لمس نکنه.
در سال‌های گذشته، نرخ‌های بهره پایین باعث شده بود قدرت وام‌گیری بالا بره و تقاضا برای خرید خانه تقویت بشه. اما حالا شرایط متفاوت شده.
بر اساس جدیدترین گزارش Cotality، ارزش مسکن در استرالیا در ماه سپتامبر یک ممیز یک درصد کاهش پیدا کرده و این ششمین ماه متوالی کاهش ارزش مسکن بوده.
در مجموع، ارزش خانه‌ها از اوج ماه مارس حدود پنج ممیز دو درصد پایین‌تر آمده. در سیدنی هم کاهش قیمت از اوج بازار به نزدیک نه درصد رسیده.
اما اینجا یک نکته مهم وجود داره. کاهش قیمت خانه لزوماً به این معنی نیست که خرید خانه برای همه آسان‌تر شده؛ چون قیمت خانه فقط یک طرف معادله است و طرف دیگر، قدرت وام‌گیریه.
اگر خانه ارزان‌تر بشه اما نرخ بهره بالاتر بره، ممکنه مبلغ قسط همچنان برای یک خانواده سنگین باشه. بنابراین برای کسی که قصد خرید خانه داره، فقط پرسیدن اینکه «خانه چقدر ارزان شده؟» کافی نیست؛ باید دید درآمد، نرخ بهره و توان بازپرداخت وام در چه وضعیتی قرار دارند.
اما فقط قیمت خانه و قدرت خرید مهم نیست؛ عرضه مسکن در آینده هم اهمیت زیادی داره.
یکی از شاخص‌هایی که برای بررسی این موضوع استفاده می‌شه، Building Approvals یا مجوزهای ساخت‌وسازه؛ یعنی تعداد پروژه‌ها و واحدهایی که مجوز ساخت دریافت کرده‌اند و می‌تونن در آینده به عرضه مسکن اضافه بشن.
طبق آخرین آمار اداره آمار استرالیا، در ماه اوت مجموع مجوزهای ساخت مسکونی با کاهش ۶.۱ درصدی نسبت به ماه قبل به حدود ۱۶ هزار و ۹۵۳ واحد رسید.
اما داخل این عدد یک تفاوت مهم وجود داره.
مجوز ساخت خانه‌های مستقل در بخش خصوصی حدود ۳.۷ درصد افزایش پیدا کرد و به ۱۰ هزار و ۸۸۵ واحد رسید؛ در حالی که مجوز ساخت واحدهای غیرخانه‌ای در بخش خصوصی بیش از ۲۱ درصد کاهش داشت و به حدود ۵ هزار و ۶۷۴ واحد رسید.
این یعنی وضعیت ساخت‌وساز در بخش‌های مختلف بازار مسکن یکسان نیست.
اهمیت این آمار هم در اینه که مجوز ساخت، مربوط به عرضه امروز نیست؛ بیشتر درباره مسکن و فعالیت ساختمانی در ماه‌ها و سال‌های آینده اطلاعات می‌ده.
بنابراین وقتی نرخ بهره بالا می‌مونه، فقط بازار خرید و فروش خانه تحت تأثیر قرار نمی‌گیره؛ تصمیم سازنده‌ها برای شروع پروژه‌های جدید و ترکیب نوع ساختمان‌هایی که ساخته می‌شن هم می‌تونه تغییر کنه.
حتی بانک‌ها هم افزایش اخیر نرخ بهره را به وام‌های متغیر منتقل کرده‌اند. برای مثال، ANZ اعلام کرده افزایش بیست‌وپنج صدم درصدی می‌تواند برای یک وام پانصد هزار دلاری، حدود هفتاد و نه دلار به قسط ماهانه اضافه کند.
این عدد به‌تنهایی شاید خیلی بزرگ به نظر نرسه، اما وقتی هم‌زمان هزینه اجاره، مواد غذایی، بیمه و انرژی هم بالاست، مجموع این افزایش‌ها می‌تونه بودجه یک خانواده را تحت فشار قرار بده.
هزینه زندگی؛ چرا مردم هنوز فشار را احساس می‌کنند؟
اینجا به یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های بین «تورم» و «هزینه زندگی» می‌رسیم.
اگر تورم از چهار درصد به سه درصد برسه، به این معنی نیست که قیمت‌ها یک درصد ارزان‌تر شده‌اند؛ فقط یعنی قیمت‌ها با سرعت کمتری در حال افزایش‌اند.
به همین دلیل ممکنه یک خانواده چند سال بعد از اوج تورم هم همچنان احساس کنه زندگی گران شده.
در حال حاضر، مسکن و هزینه‌های مرتبط با آن، انرژی و حمل‌ونقل همچنان بخش مهمی از فشار هزینه‌ای خانوارها را تشکیل می‌دهند.
برای مستأجرها هم شرایط ساده نیست.
در هفته منتهی به بیست‌وهشتم سپتامبر، میانگین اجاره هفتگی در سیدنی حدود نهصد و چهارده دلار و در ملبورن حدود ششصد و نود و چهار دلار بوده. در بریزبن این رقم حدود هفتصد و پنجاه و سه دلار و در پرت حدود هشتصد دلار بوده.
بنابراین وقتی درباره فشار هزینه زندگی صحبت می‌کنیم، منظور فقط افزایش قیمت مواد غذایی در فروشگاه نیست. برای یک خانواده، ممکنه بخش بزرگی از فشار از اجاره یا قسط خانه بیاد و برای خانواده دیگری از حمل‌ونقل، بیمه یا هزینه‌های روزمره.
بازار کار چه می‌گوید؟
یکی از دلایلی که اقتصاد استرالیا هنوز توانسته در برابر این فشارها مقاومت کنه، وضعیت نسبتاً فعال بازار کاره.
آمار ماه اوت نشان داد نرخ بیکاری به چهار ممیز شش درصد رسیده که کمی بیشتر از ماه قبل بوده.
یعنی بازار کار هم نشانه‌هایی از آرام‌تر شدن را نشان می‌ده، اما هنوز آن‌قدر ضعیف نشده که به‌تنهایی بتواند توضیح‌دهنده فشارهای اقتصادی فعلی باشه.
برای خانوارها، این موضوع اهمیت زیادی داره؛ چون در نهایت، قدرت تحمل افزایش اجاره، قسط و هزینه‌های روزمره، بیشتر از هر چیز به درآمد و امنیت شغلی بستگی داره.
پس اگر بخواهیم اقتصاد استرالیا را از نگاه یک خانواده ببینیم، باید چند عدد را کنار هم قرار بدیم: قیمت خانه، نرخ بهره، تورم، درآمد و وضعیت بازار کار.
——-هیچ‌کدام به‌تنهایی تصویر کاملی نمی‌دهند.
اقتصاد جهان و دلار استرالیا
اقتصاد استرالیا البته جدا از جهان حرکت نمی‌کنه.
چین همچنان یکی از مهم‌ترین بازارهای صادراتی استرالیاست و وضعیت اقتصاد چین، مخصوصاً فعالیت صنعتی و ساخت‌وساز، روی تقاضا برای مواد خام استرالیا و به‌خصوص سنگ‌آهن اثر می‌گذاره.
از طرف دیگه، قیمت انرژی هم اهمیت زیادی پیدا کرده. ادامه تنش‌های خاورمیانه باعث بالا ماندن قیمت‌های جهانی انرژی شده و این مسئله می‌تونه هزینه حمل‌ونقل و تولید را در استرالیا افزایش بده و در نتیجه کار کنترل تورم را سخت‌تر کنه.
از طرف دیگر، مسیر نرخ بهره در آمریکا هم روی ارزش دلار استرالیا اثر می‌گذاره.
برای ما که درآمدمان به دلار استرالیاست و ممکنه برای خانواده در ایران پول ارسال کنیم، تغییرات ارزش AUD در برابر دلار آمریکا فقط یک عدد بازار مالی نیست؛ بخشی از تصویریه که باید برای ارزش درآمد و تصمیم‌های ارزی خودمان در نظر بگیریم.
چند عدد برای اینکه تصویر هفته را کامل کنیم
در بازار مسکن، در هفته منتهی به ۲۷ سپتامبر، سیدنی ۷۹۰ حراج داشت و نرخ فروش در حراج حدود ۵۳.۶ درصد بود. ملبورن ۲۸۶ حراج داشت و نرخ فروش آن حدود ۴۸.۸ درصد ثبت شد.
در بریزبن، نرخ فروش حراج حدود ۴۲.۶ درصد و در پرت حدود ۴۲.۹ درصد بود.
در بازار سوخت، طبق گزارش هفتگی ACCC در ۲۴ سپتامبر، میانگین قیمت بنزین در پنج شهر بزرگ استرالیا به حدود دویست و سی و هفت سنت (۲۳۷ سنت) برای هر لیتر رسید که نسبت به هفته قبل حدود سیزده سنت (۱۳ سنت) افزایش داشت.
قیمت جهانی طلا در پایان هفته: حدود چهار هزار و صد و هشتاد و دو دلار (۴٬۱۸۲ دلار) به ازای هر اونس
شاخص ASX 200 در پایان هفته:هشت هزار و ششصد و هشتاد و دو واحد (۸٬۶۸۲ واحد)
دلار استرالیا در برابر دلار آمریکا: حدود صفر ممیز شصت و نه و پنجاه و پنج هزارم دلار (۰٫۶۹۵۵ دلار آمریکا) برای هر یک دلار استرالیا
درصد تغییر شاخص بورس آمریکا در هفته: شاخص S&P 500 حدود صفر ممیز سه دهم درصد کاهش (۰٫۳٪ کاهش) داشت.
و در نهایت، در میان چهار بانک بزرگ، پایین‌ترین نرخ‌های متغیر منتشرشده برای وام‌های مسکن در محدوده حدود 6.24 درصد برای Westpac حدود ۶.34 درصد برای CBA، حدود ۶.۲۹ درصد برای NAB و حدود ۶.۵۰ درصد برای ANZ قرار گرفته‌اند. این افزایش‌ها بعد از تصمیم اخیر بانک مرکزی از ۹ اکتبر اعمال می‌شوند.
این شاخص‌ها وقتی کنار هم قرار می‌گیرند، یک تصویر مشترک می‌سازند: اقتصاد استرالیا همچنان کار می‌کنه و رشد داره، اما هزینه این رشد برای خانوارها در شرایط فعلی بالاست.
هفته آینده
در هفته آینده، بازار بیشتر منتظر اثر عملی افزایش جدید نرخ بهره و واکنش بانک‌ها خواهد بود.
همچنین ادامه تحولات بازار مسکن، هزینه سوخت و شاخص‌های اقتصادی جدید می‌تونه به ما کمک کنه بفهمیم فشار تورمی فعلی موقته یا ممکنه مدت بیشتری ادامه پیدا کنه.
ممنون که این هفته هم همراه پادکست هفتگی مانیمکس بودید.
برای اطلاع از آخرین نرخ‌های ارز، اخبار اقتصادی و مطالب مرتبط با خدمات مالی و ارزی، کانال مانیمکس رو دنبال کنید.
تا هفته آینده، براتون آرزوی کامیابی و معاملات پرسود داریم.
خدا نگهدار.
